Informacje o Kościołach

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny

Pierwsze wzmianki o chrześcijaństwie tradycji wschodniej na ziemiach polskich datuje się już na IX wiek (misja świętych braci Cyryla i Metodego). Współczesne badania historyczne dowodzą, że już na początku X wieku istniały w Krakowie, Przemyślu, Wiślicy i wielu innych miejscowościach chrześcijańskie świątynie.

Po podziale chrześcijaństwa w 1054 r. prawosławie przenikało na nasze ziemie głównie z obszarów Rusi Kijowskiej i Bizancjum. Do czasów Unii Brzeskiej 1596 r., mimo okresów ucisku, spokojnie się rozwijało. Później musiało walczyć o przetrwanie.

Odrodzenie Kościoła, połączone z przyznaniem statusu pełnej kościelnej niezależności (autokefalii) nastąpiło w dwudziestoleciu międzywojennym (1925). Był to jednocześnie czas wielkiej próby: burzenie cerkwi, rewindykacja mienia.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny jest jednym z 15 kanonicznych Kościołów prawosławnych i obejmuje swoją jurysdykcją wszystkie parafie prawosławne na terenie Polski oraz kilka parafii w Brazylii.

Fundamentem nauczania Kościoła Prawosławnego jest Objawienie Boże, które poznajemy poprzez Pismo Święte i Tradycję Świętą. Bardzo ważną rolę w życiu chrześcijanina odgrywają święte sakramenty. Duchowość prawosławna jest zbudowana na Liturgii Świętej, która jest przeżywaniem życia, śmierci i zmartwychwstania Pana naszego Jezusa Chrystusa. Eucharystia to realna i prawdziwa obecność Jezusa Chrystusa, którą wierni doświadczają w życiu doczesnym. Wspólna Eucharystia nie tylko łączy, ale jest centrum duchowości Kościoła (sakrament sakramentów). Językiem liturgicznym w niemal wszystkich parafiach Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego jest język cerkiewnosłowiański.

Obecnie Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny jest drugim co do liczebności Kościołem w Polsce i liczy około 500 000 wyznawców. Zwierzchnikiem Kościoła jest Metropolita Warszawski i całej Polski Sawa (Michał Hrycuniak). Najwyższą władzą Kościoła jest Sobór Krajowy i Sobór Biskupów. W skład Kościoła wchodzi sześć diecezji i Ordynariat Polowy Wojska Polskiego. Na terenie Polski znajduje się 11 monasterów i domów zakonnych męskich i żeńskich. Największym sanktuarium pielgrzymkowym jest Święta Góra Grabarka, na którą rokrocznie przybywają dziesiątki tysięcy pielgrzymów.

W ramach Kościoła Prawosławnego w Polsce działają m.in. Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia ELEOS, który prowadzi pracę charytatywną i opiekuńczą, a także Bractwo Młodzieży Prawosławnej.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny jest członkiem Polskiej Rady Ekumenicznej, Konferencji Kościołów Europejskich i Światowej Rady Kościołów.

www.orthodox.pl

Opracował ks. Doroteusz Sawicki

 

Kościół Ewangelicko-Augsburski (Luterański) w RP

Kościół Luterański swymi korzeniami sięga czasów reformacji XVI wieku. W październiku 1517 r. augustiański mnich Marcin Luter przybił na drzwiach kościoła w Wittenberdze 95 tez, w których przedstawiał nadużycia związane z praktyką sprzedawania odpustów. Jako oddany sługa Kościoła wzywał do usunięcia tych nadużyć. W swoich późniejszych pracach i pismach dążył do zwrotu w stronę pierwotnego chrześcijaństwa i samego Słowa Bożego, zachowując w Kościele wszystko, co nie sprzeciwia się Pismu Świętemu.

Poglądy i pisma Lutra zostały dobrze przyjęte w Rzeczypospolitej Polskiej oraz u jej bezpośrednich sąsiadów. Szczególne uznanie zyskały na terenach Prus Książęcych, na Śląsku Cieszyńskim, w Małopolsce i Wielkopolsce.

Luteranie opierają swoją wiarę na czterech zasadach: tylko Pismo, tylko Chrystus, tylko wiara i tylko łaska. Nauka o usprawiedliwieniu w Kościele luterańskim podkreśla, że nie zbawiają uczynki, a jedynie wiara w usprawiedliwiające dzieło Chrystusa, dokonane na krzyżu Golgoty. Uczynki natomiast są świadectwem wiary.

Kościół Luterański w Polsce liczy obecnie ok. 70 000 wiernych i składa się z sześciu diecezji. Przy Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP działa 10 duszpasterstw: Młodzieży, Policji, Straży Pożarnej, Więzienne, Wojskowe, Korespondencyjne, Akademickie, Ewangelizacyjno-Misyjne, Niesłyszących i Motocyklistów.

W ramach Kościoła działa organizacja charytatywna Diakonia Polska, Centrum Misji i Ewangelizacji, Wydawnictwo Augustana i Wydawnictwo Warto.

Biskupem Kościoła jest ks. Jerzy Samiec. Kościół Luterański jest członkiem takich organizacji międzynarodowych jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna.

Wśród znanych luteran są m.in.: Jan Sebastian Bach, Immanuel Kant, Mikołaj Sęp-Szarzyński, Zygmunt Vogel, Józef Longin Sowiński, Samuel Bogumił Linde, Thomas Mann, Edward Munch, rodzina Wedel, Jerzy Buzek, Jerzy Pilch, Adam Małysz.

www.luteranie.pl

 

Kościół Ewangelicko-Reformowany w RP

Kościół Ewangelicko-Reformowany w Polsce (KER) należy do Kościołów wywodzących się z Reformacji szwajcarskiej XVI wieku (działalność Zwingliego i Kalwina). Swą wiarę i życie religijne opiera tylko na Biblii, uznając ją za jedyne źródło wiary i normę życia. Uznaje dogmaty wiary właściwe Kościołowi Powszechnemu: Apostolski Skład Wiary, Nicejsko-Konstantynopolitański Symbol Wiary i Atanazjańskie Wyznanie Wiary.

Podstawowe zasady wiary KER są tożsame z powszechnymi artykułami wiary całego chrześcijaństwa: o Trójcy Świętej, o człowieczeństwie i bóstwie Jezusa, o grzechu człowieka i zbawczym dziele Chrystusa, o usprawiedliwieniu z łaski przez wiarę – co stanowi treść Ewangelii. Kościół Ewangelicko-Reformowany w RP jest cząstką Kościoła Powszechnego, który Jezus Chrystus – jako jedyny Pan i Zwierzchnik – mocą Ducha Świętego powołuje spośród ludzi, gromadzi, opiekuje się nim i prowadzi.

Najkrótszą syntezę teologii reformowanej można przedstawić następująco:

  1. Sola gratia – Jedynie z łaski

Człowiek, którego natura została skażona przez grzech, może zyskać zbawienie jedynie z łaski Boga, na którą własnymi siłami zasłużyć nie potrafi.

2. Sola fide – Jedynie przez wiarę.

Zbawienie dokonać się może jedynie przez wiarę w Jezusa Chrystusa, który oddał życie na krzyżu jako okup za grzechy wielu ludzi. Jemu zawdzięczamy dostęp przez wiarę do łaski.

  1. Sola Scriptura – Jedynie Pismo Święte

Jedynie przez Pismo Święte można otrzymać wiarygodną wiadomość o miłości Boga i Jego łasce okazanej nam w Synu Bożym, Jezusie Chrystusie. Jedynie Pismo Święte jest referencją, o jakiej łasce i jakiej wierze mówimy w punktach 1 i 2.

  1. Soli Deo gloria – Jedynie Bogu chwała

Ponieważ jedynie świętemu Bogu chwała się należy, cześć religijną odbiera Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty. Matka Jezusa, Maria cieszy się miłością i szacunkiem, podobnie jak inni ludzie tego godni, nazywani świętymi, ale żaden kult z nimi związany nie istnieje.

5. Ecclesia reformata et semper reformanda Verbi Divini – Kościół reformowany i stale reformujący się według Słowa Bożego

Wszyscy, którzy tak (punkty 1–4) uważają i wierzą, tworzą społeczność KER w RP. Kościół Ewangelicki, według Słowa Bożego reformowany – wsłuchując się w Słowo Boże – stale podlega reformie, ponieważ funkcjonuje na tym świecie doczesnym, gdzie wszystko kostnieje, więdnie i przemija. Dzięki działaniu Ducha Świętego Kościół żyje i może nieustannie się odnawiać.

KER przyjmuje, że wykład nauki Pisma Świętego jest systematycznie zebrany w II Szwajcarskim Wyznaniu Wiary (1566), przeniesionym na grunt polski jako Konfesja Sandomierska (1570) oraz w Katechizmie Heidelberskim (1563). Formę nabożeństw i posług religijnych KER normuje według Agendy Gdańskiej z 1637 roku.

Charakter KER w Polsce kształtowały trzy nurty: rodzimy – polski, czeskobraterski oraz imigrantów z Europy Zachodniej. Kościół stosuje ustrój synodalno-prezbiterialny. Oznacza to, że wszystkie sprawy ogólnokościelne leżą w gestii Synodu – zgromadzenia duchownych  i wybieralnych świeckich przedstawicieli parafii i diaspory. Organem wykonawczym jest pięcioosobowy Konsystorz wybierany na kadencje. Na szczeblu podstawowym (zborowym) odpowiednio funkcje te pełnią Ogólne Zgromadzenie Członków Zboru i Kolegium Kościelne (rada starszych zboru). Duchowni  nie stanowią odrębnego stanu, a z tytułu ordynacji są sobie równi.

Zwierzchnikiem KER w Polsce jest od 2002 r. bp Marek Izdebski. Kościół – składając świadectwo wiary – stara się żyć i działać tak, by pomnażać potencjał dobra w narodzie, dążąc do  umocnienia miłości bliźniego  pośród wszystkich wyznawców Jezusa Chrystusa, naszego Pana.

www.reformowani.pl

opracował ks. Roman Lipiński

 

Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w RP  

Początki metodyzmu przypadają na lata trzydzieste XVIII wieku. Nazwa jest przezwiskiem określającym ruch duchowej odnowy w  Kościele Anglikańskim. Przewodzili mu dwaj duchowni anglikańscy, bracia John i Charles Wesleyowie. „Kaznodziejstwo otwartej przestrzeni” (poza obiektami kościelnymi) oraz „rozgrzanie serca”, potrzeba pokuty, nawrócenia, odrodzenia i uświęcenia wchodzą na stałe do kaznodziejskiego słownika tego ruchu. Wesleyowie nie zamierzają wprowadzać zmian doktrynalnych, ani wyodrębniać wiernych ze struktur państwowego Kościoła. Dlatego formalne zorganizowanie tego odrodzeniowego ruchu zaczyna funkcjonować dopiero po ich śmierci.

W doktrynie i praktyce metodyzm stanowi ogniwo pośrednie między historycznymi Kościołami protestanckimi a Kościołami wolnymi niezwiązanymi układami z określonym państwem. Z tradycji metodystycznego nurtu wywodzą się Kościoły o tradycji odrodzeniowej, uświęceniowej, pentekostalnej, adwentystycznej, a nawet znana i ceniona w wielu krajach Armia Zbawienia.

Podstawą doktrynalną metodyzmu pozostają do dziś anglikańskie Artykuły Wiary, reformacyjna zasada: tylko Pismo Święte, tylko łaska, tylko wiara, tylko Chrystus oraz kazania i komentarze biblijne Wesleya. Metodyści uznają Bożą Łaskę uprzedzającą, która obejmuje całą ludzkość i poprzedza wszystkie pozytywne doświadczenia wiary człowieka. Metodyzm uznaje następujące szczeble wewnętrznej przemiany: pokuta, usprawiedliwienie/odrodzenie, uświęcenie. Wszystkie one związane są z działaniem Bożej łaski uprzedzającej, usprawiedliwiającej i uświęcającej przez i w mocy Ducha Świętego. Metodyści kładą nacisk na realizację największych przykazań Jezusa, tj. dążą do „doskonałości w miłości”. Wierzą, że duchowa miłość może przemienić człowieka i cały świat.

Obecnie Kościoły metodystyczne istnieją w prawie wszystkich krajach świata i liczą ponad 45 milionów wyznających członków. Wraz z dziećmi, sympatykami i przyjaciółmi tworzą wspólnotę światową ok. 70 milionów ludzi.

Polski Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w RP powstał po I wojnie światowej. Niemieckojęzyczne parafie na terenie nowopowstałego państwa swą historią sięgają XIX wieku. Do 1990 działał pod nazwą Kościół Metodystyczny w Polsce. Liczy obecnie ponad 50 placówek, w których skład wchodzi 28 parafii oraz filiały, placówki misyjne i kaznodziejskie. Posiada ok. 4,5 tysiąca wyznawców.

Zwierzchnikiem Kościoła jest ks. superintendent Andrzej Malicki. Kościół Ewangelicko-Metodystyczny zaangażowany jest na płaszczyźnie edukacyjnej, charytatywnej, społecznej i ekumenicznej.

www.metodysci.pl

opracował ks. Jan Ostryk

 

Kościół Chrześcijan Baptystów w RP 

Początki ruchu baptystycznego ściśle wiążą się z reformacją jako ogólnoeuropejskim ruchem postulującym dogłębną odnowę chrześcijaństwa. Baptyści odrzucili wizję Kościoła jako społeczności, do której przystępuje się automatycznie, na mocy tradycji. Praktykują chrzest w wieku świadomym, stąd nazywani są baptystami (gr. baptisma – chrzest).

Najwcześniejszy zbór baptystów powstał ok. roku 1612 w Londynie, założony przez powracających z wygnania emigrantów angielskich. Słynni baptyści brytyjscy to m.in. John Bunyan, pisarz, autor znanej powieści alegorycznej Wędrówka pielgrzyma i John Milton, poeta, autor poematu Raj utracony. Obecnie największym skupiskiem baptystów są Stany Zjednoczone Ameryki Północnej (ok. 33 mln wyznawców). Wśród znanych przedstawicieli współczesnego baptyzmu amerykańskiego wymienić można wybitnego kaznodzieję Billy’ego Grahama. Obecnie Światowy Związek Baptystów (ŚZB), zrzeszający na zasadzie dobrowolności unie zborów baptystycznych, skupia około 40 milionów dorosłych członków.

W Polsce początki ruchu baptystycznego datują się na rok 1858, kiedy to w Adamowie pod Warszawą grupa czytelników Biblii spontanicznie postanowiła przyjąć chrzest i utworzyć zbór. Pod koniec lat trzydziestych XX w. baptyści posiadali już 100 zborów, działało związane z nimi Towarzystwo Wydawnicze „Kompas”, szpital „Betlejem” w Łodzi, ochronka dla dzieci w Brześciu Litewskim, dom starców w Narewce oraz Seminarium Teologiczne w Łodzi.

Dziś Kościół ten liczy w Polsce ok. 8000 wiernych. Jest członkiem Polskiej Rady Ekumenicznej, Konferencji Kościołów Europejskich, Aliansu Ewangelicznego w RP, Europejskiej Federacji Baptystycznej oraz Światowego Związku Baptystycznego.

Kościół wydaje czasopismo – miesięcznik „Słowo Prawdy”. Przewodniczącym Rady Kościoła jest obecnie prezbiter dr Mateusz Wichary.

Podstawowe formy działalności Kościoła to ewangelizacja i edukacja oraz służba charytatywno-opiekuńcza.

www.baptysci.pl

zaktualizował Dawid Breuer

 

Kościół Greckokatolicki

Korzenie. Korzenie Kościoła Greckokatolickiego sięgają chrztu Rusi Kijowskiej. Za pierwszego władcę chrześcijańskiego na ukraińskich ziemiach uznaje się kijowskiego księcia Askolda, który przyjął chrzest w roku 867. Około roku 954-955 chrzest przyjęła wdowa po Igorze, księżna Olga. W 988 r., za panowania księcia Włodzimierza Wielkiego, Ruś przyjęła chrześcijaństwo. Było to jeszcze przed rozerwaniem jedności Kościoła, zaś hierarchia kościelna przynależała do patriarchatu w Konstantynopolu. Jedność ta została zerwana na skutek tzw. Wielkiej Schizmy z 1054 r. i przypieczętowana przez czwartą wyprawę krzyżową w 1204 r.

Unia Brzeska. Tęsknota za jednością i potrzeba reformy Kościoła spowodowała, że pod koniec XVI w. część hierarchii kijowskiej zaczęła rozważać ideę ponownego pojednania – unii. Pod koniec grudnia 1595 r. delegaci soboru Cerkwi kijowskiej uzgodnili w Rzymie zasady, które gwarantowały Cerkwi zachowanie liturgii i obrządku wschodniego z językiem starosłowiańskim, dotychczasową organizację kościelną, własne prawo i dalsze używanie kalendarza juliańskiego. Uznali papieża za głowę Kościoła, złożyli wyznanie wiary katolickiej i przysięgę papieżowi. Oficjalne przyjęcie unii nastąpiło na synodzie kościelnym w Brześciu nad Bugiem 9 października 1596 r. Unia została przyjęta przez Metropolitę Michała Rahozę oraz większość hierarchii i wyższego duchowieństwa oraz szlachty. Diecezje przemyska i lwowska przyjęły unię dopiero pod koniec XVII w. Rozwój Kościoła Unickiego trwał do rozbiorów Rzeczypospolitej, kiedy to zaczął się dla niego okres wielkich prześladowań.

W zaborze rosyjskim, mocą carskich ukazów z 1839 i 1875 r., Kościół Unicki został całkowicie zlikwidowany. Przetrwał w zaborze austriackim i po I wojnie światowej rozwinął swoją działalność w granicach II Rzeczypospolitej, stając się istotnym czynnikiem kształtowania współczesnej świadomości religijnej i narodowej Ukraińców. W czasie II wojny światowej Kościół bohatersko stanął w obronie ofiar Holokaustu. Instytut Yad Vashem przyznał medale Sprawiedliwych wśród Narodów Świata wielu wiernym świeckim i duchownym, m.in. bł. Klemensowi Szeptyckiemu.

Czasy powojenne. W 1946 r. Kościół został zdelegalizowany na terenie ZSRR i innych państw bloku komunistycznego i z trudem przetrwał w PRL. Pełnię praw odzyskał dopiero w 1989 r. na mocy ustawy o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego. Tegoż roku ks. Jan Martyniak został wyświęcony na pierwszego powojennego biskupa greckokatolickiego, w 1991 r. został ordynariuszem reaktywowanej diecezji przemyskiej, obejmującej terytorium całej Polski, zaś w 1996 r. Arcybiskupem Metropolitą. Utworzona w 1996 r. Metropolia Przemysko-Warszawska obrządku greckokatolickiego obejmuje cały teren państwa polskiego. W jej skład wchodzą: Archidiecezja Przemysko-Warszawska, obejmująca tereny leżące na prawym brzegu Wisły wraz z Warszawą, Krakowem i Toruniem, oraz Diecezja Wrocławsko-Gdańska, obejmująca tereny na zachód od Wisły. W całej Metropolii pracuje obecnie (grudzień 2015) 78 kapłanów, w tym 8 zakonnych (7 bazylianów i 1 augustianin). Istnieje męski Zakon Św. Bazylego Wielkiego (bazylianie) oraz 3 żeńskie zgromadzenia zakonne: siostry bazylianki, siostry służebnice NPM i siostry józefinki. Od listopada 2015 r. Metropolitą Przemysko-Warszawskim jest abp dr Eugeniusz Popowicz.

Kościół prowadzi działalność charytatywną, skupioną wokół Caritasu. Siostry Służebnice NPM prowadzą Ekumeniczny Dom Opieki Społecznej w Prałkowcach koło Przemyśla, opiekujący się chorymi i samotnymi niezależnie od ich wyznania i narodowości. Organizowane są kolonie letnie dla dzieci i młodzieży (Sarepta). Restaurowane są stare cerkwie i budowane nowe – na ziemiach północnych i zachodnich. Wydawane są książki, czasopisma i kalendarze.

www.cerkiew.org

www.cerkiew.net.pl

opracował o. Piotr Kuszka

 

Kościół Polskokatolicki w RP

Kościół Polskokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej, zwany do 1951 r. Polskim Narodowym Kościołem Katolickim (PNKK), genezą swą sięga lat dziewięćdziesiątych XIX w. Wówczas to bowiem wśród Polonii Stanów Zjednoczonych Ameryki doszło do wystąpień wiernych w parafiach rzymskokatolickich przeciwko dominacji kleru pochodzenia niemieckiego i irlandzkiego. Wierni pochodzenia polskiego domagali się w ,,Memoriale” używania języka ojczystego w liturgii, opieki duchownych z własnej zbiorowości etnicznej, a także wglądu w sprawy finansowe parafii. Delegacja wiernych przedstawiła swe prośby w Rzymie w 1898 r., co jednak nie odniosło skutku. Doprowadziło to do powstania ośrodka w Scranton (Pensylwania), złożonego z szeregu niezależnych parafii polskich, a tym samym do formalnego utworzenia Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego (bp Franciszek Hodur 1866-1953). Podobne ośrodki istniały już wówczas w Chicago – grupa bp. Antoniego Kozłowskiego (1857-1907) i Buffalo – grupa bp. Stefana Kamińskiego (1859-1911). Dzięki  staraniom bp. Franciszka Hodura doszło do zjednoczenia tych trzech ośrodków.

Kościół Polskokatolicki wyznaje katolickie prawdy wiary i moralności oraz zasady ustroju Kościoła zawarte w Piśmie Świętym, sformułowane w powszechnych Symbolach Wiary i postanowieniach siedmiu Soborów Powszechnych pierwszego tysiąclecia; jest cząstką  jednego, świętego, katolickiego i apostolskiego Kościoła; ma własną hierarchię kościelną; roztacza opiekę religijną i duszpasterską nad wiernymi narodowości polskiej, a także wiernymi innych narodowości, jeżeli zgłosili swój akces do Kościoła; w liturgii używa języka polskiego i Ksiąg liturgicznych, zatwierdzonych przez Synod Ogólnopolski lub Radę Synodalną; w swej postawie duszpasterskiej uwzględnia potrzeby duchowe i materialne Narodu i Państwa Polskiego; wychowuje swych wiernych w duchu miłości do Ojczyzny oraz uczy poszanowania wartości życia ludzkiego od poczęcia do naturalnej śmierci i godności każdego człowieka.

Kandydaci do stanu duchownego kształcą się w Wyższym Seminarium Duchownym Kościoła Polskokatolickiego w Warszawie i w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Od 1995 r. zwierzchnikiem Kościoła jest bp prof. dr hab. Wiktor Wysoczański.

Kościół przyjmuje jako obowiązującą „Deklarację Utrechcką Biskupów Starokatolickich” z 24 września 1889 r., która jest podstawowym dokumentem ujmującym zwięźle starokatolickie zasady wiary. Kościół Polskokatolicki jest jedynym Kościołem polskim należącym do Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich, a jego biskup jest członkiem Międzynarodowej Konferencji Biskupów Starokatolickich.

Kościół Polskokatolicki w RP, zachowując niezależność jurysdykcyjną i odrębną administrację, pozostaje w jedności wiary i moralności z Polskim Narodowym Kościołem Katolickim w USA i Kanadzie; utrzymuje stały kontakt i współpracę ze środowiskami PNKK w USA i Kanadzie; wspomaga umacnianie wśród Polonii więzi z krajem ojczystym oraz dba o dobre imię PNKK w USA i Kanadzie.

Kościół Polskokatolicki jest członkiem Światowej Rady Kościołów, Konferencji Kościołów Europejskich i Polskiej Rady Ekumenicznej.

www.polskokatolicki.pl

opracował ks. Andrzej Gontarek

 

Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP

Mariawityzm jest jedynym oryginalnie polskim wyznaniem, powstałym na przełomie XIX/XX wieku. Geneza Kościoła Mariawitów jest ściśle związana z osobą św. Marii Franciszki Kozłowskiej i otrzymanym przez nią, w Płocku 2 sierpnia 1893 r., objawieniem Dzieła Wielkiego Miłosierdzia.

Mariawici wyodrębnili się z Kościoła Rzymskokatolickiego w 1906 roku. Powodem secesji było niezaakceptowanie przez polską hierarchię i papieża działalności Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, którego członkami byli rzymskokatoliccy kapłani dostrzegający potrzebę odrodzenia duchowego wśród duchowieństwa i wiernych.

W 1909 roku mariawici nawiązali bliższe relacje z zachodnimi Kościołami starokatolickimi zrzeszonymi w Unii Utrechckiej. Biskupi starokatoliccy przekazali mariawitom pełnię sukcesji apostolskiej.

Objawienia Dzieła Wielkiego Miłosierdzia wskazują, że ostatnim ratunkiem dla pogrążonego w grzechach świata jest cześć Przenajświętszego Sakramentu i pomoc Maryi. Jeżeli ludzkość skorzysta z okazanego Miłosierdzia, nastąpi odrodzenie Kościoła, a ziemia stanie się odbiciem nieba. Jeśli odrzuci – czeka ją wyrok Sprawiedliwości Bożej, kara za grzech.

W konsekwencji objawień mariawici propagują kult eucharystyczny, który wyraża się w częstym i godnym przystępowaniu do Komunii Świętej udzielanej pod postaciami Chleba i Wina oraz kształtowaniu indywidualnej relacji z Chrystusem poprzez adorację Przenajświętszego Sakramentu. Liturgia Kościoła sprawowana jest w rycie trydenckim przetłumaczonym na język polski (od 1907 roku).

Nazwa Kościoła nawiązuje do starożytnych zasad Kościoła katolickiego, sprzed podziału na Kościół Wschodni i Zachodni, oraz wskazuje na naśladowanie życia Maryi (łac. Mariae vitae – życie Maryi), do czego zobowiązani są jego wyznawcy. Wstępowanie w ślady Bogurodzicy oznacza zachowanie świętości życia przy jednoczesnym wykonywaniu codziennych obowiązków.

Mariawici uznają siedem Sakramentów Świętych: chrzest, bierzmowanie, Eucharystię, pokutę, kapłaństwo, małżeństwo i namaszczenie chorych. W Kościele nie istnieje obowiązkowy celibat duchownych. Praktykowane są dwie formy sakramentu pokuty: indywidualna (przed kapłanem) oraz ogólna (powszechna) przed Chrystusem z rozgrzeszeniem kapłana. Wszystkie posługi są bezpłatne, zgodnie z zaleceniem Chrystusa: „Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie”. Duchowieństwu wolno przyjmować dobrowolne ofiary za posługi religijne, ale nie można ich żądać.

Mariawici nie uznają dogmatu o nieomylności papieża oraz odrzucają wszelkie klątwy i ekskomuniki, kładąc szczególny akcent na indywidualne przeżywanie wiary przez każdego człowieka. Starają się nie narzucać innym swoich poglądów, szanując godność i wolność wszystkich ludzi. Podstawowym prawem etycznym jest przykazanie miłości Boga, bliźniego i samego siebie, któremu podporządkowane są pozostałe zasady życia kościelnego.

Stosunek mariawitów do ekumenizmu najlepiej oddają słowa św. Marii Franciszki: „Każdy Kościół niech zachowuje zwyczaje, modły i nabożeństwa i niech drugiemu swoich praktyk religijnych nie narzuca. We wszystkim niech będzie miłość, w rzeczach niekoniecznych do zbawienia – wolność, a w koniecznych jedność”. Kościół angażuje się w działalność zmierzającą do przywrócenia jedności chrześcijan, na zasadzie jedności w różnorodności. Jest współzałożycielem Polskiej Rady Ekumenicznej oraz członkiem Światowej Rady Kościołów i Konferencji Kościołów Europejskich. Współpracuje na zasadach interkomunii z innymi Kościołami starokatolickimi na świecie.

Kościół Starokatolicki Mariawitów liczy obecnie ok. 25 tys. wyznawców w Polsce i 5 tys. we Francji. Duchowym centrum jest Świątynia Miłosierdzia i Miłości w Płocku, eucharystyczne sanktuarium i jedyna katedra mariawicka, przy której rezyduje zwierzchnik Kościoła – Biskup Naczelny Marek Maria Karol Babi (od 2015 roku). Kościół kształci kadry duchownych w Seminarium Duchownym w Płocku i na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Organem prasowym Kościoła jest kwartalnik „Mariawita”.

www.mariawita.pl

opracował kapłan Mateusz Maria Felicjan Szymkiewicz