Ostatnią prelekcję podczas XI Zjazdu Gnieźnieńskiego wygłosił kard. Peter Kodwo Turkson, prefekt dykasterii ds. Integralnego Rozwoju Człowieka. Spotkanie prowadziła dr Karlies Abmeier z Fundacji Konrada Adenauera. Wystąpienie zostało zatytułowane: „Ból świata jest także bólem Kościoła. Chrześcijanie na rzecz lepszego świata”.

„Sobór Watykański II zlecił Kościołowi, aby ten podjął dialog ze światem na temat różnych nękających go problemów w imię solidarności i szacunku dla całej rodziny ludzkiej” – zaczął swój wykład ghański kardynał. Zauważył, że u progu nowego tysiąclecia panował wszechobecny nastrój przygnębienia, dlatego Kościół szukał źródeł nadziei dla Europy w Jezusie Chrystusie. Wielu Europejczyków miało wrażenie, że żyją „niczym spadkobiercy, którzy roztrwonili dziedzictwo pozostawione im przez historię”. Z tym wiązał się natomiast lęk przed przyszłością. Pozbawianie ludzi nadziei – powtarzał purpurat za papieżem Benedyktem XVI – to niszczenie teraźniejszości.

Następnie kardynał podjął się określenia inspiracji, jakie płyną od ojców założycieli Europy i ich relacji ze społeczną nauką Kościoła. „Wizja ojców założycieli Europy była zakorzeniona w myśli społecznej Kościoła i chrześcijańskiej antropologii. Rzeczywiście duch integracji europejskiej w pełni rezonuje z nauką społeczną Kościoła”. Wśród nich wymienił m.in. godność ludzką, solidarność, pomocniczość, powszechne przeznaczenie dóbr, pomoc ubogim. Szczególnie solidarność – leżąca w sercu integracji europejskiej – ma swoje odbicie w nauce społecznej Kościoła: „Solidarność w szczególny sposób uwydatnia społeczną naturę właściwą osobie ludzkiej, równość wszystkich w godności i prawach, wspólną drogę ludzi i narodów do coraz bardziej przekonującej jedności”. Przypomniał jednocześnie słowa papieża Franciszka, że „Europa odnajdzie swoją nadzieję wtedy, gdy człowiek będzie w sercu jej instytucji”. Kardynał postawił tezę, że w kwestii pomocniczości wewnątrz UE stawką jest urzeczywistnienie naszego człowieczeństwa oraz poszanowanie ludzkiej godności.

„Znane są nieudane próby papieża Jana Pawła II przekonania twórców Konstytucji Europejskiej, aby uznali chrześcijańskie korzenie Europy (…) Wydaje się, że ci, którzy chcą ożywić Europę, pomijają kompas, jakim jest jej chrześcijańskie dziedzictwo” – zauważył prefekt watykańskiej dykasterii. Zaproponował, aby w dziele ożywiania Europy kierować się kilkoma wskazaniami. Przede wszystkim, człowiek musi znaleźć się w sercu projektu europejskiego. Następnie trzeba pamiętać, że człowiek pozostaje w relacji z innymi i „powinniśmy odejść od koncepcji osoby ludzkiej oderwanej od wszelkiego kontekstu społecznego i antropologicznego”. Potrzeba jest raczej budować na antropologii chrześcijańskiej – koncepcji „człowieka, który jest dla innych”. Z tego wynika – wzywał kardynał Turkson – konieczność upowszechniania kultury spotkania, która „ułatwia budowanie sprawiedliwego, włączającego i reagującego na potrzeby swoich członków społeczeństwa”. Ta koncepcja domaga się także działania na rzecz „pracy godnej, wolnej, twórczej, partycypacyjnej i solidarnej” oraz pomocniczości i odpowiedzialności. „Dobry przykład takiego podejścia stanowią migracje. Na lokalnych społecznościach spoczywa obowiązek integrowania uchodźców, a na państwach opracowania odpowiedniej polityki regulującej napływ migracji” – stwierdził kardynał.

Odnosząc się do nauczania papieża Franciszka w „Evangelii Gaudium”, ghański duchowny podkreślił, że „zaangażowanie na rzecz wspólnego dobra wymaga, żebyśmy poddawali w wątpliwość wszelkie przejawy krótkowzroczności”, ponieważ działania w tej materii wymagają czasu i cierpliwości. Trzeba tu stwierdzić, że „czas przewyższa przestrzeń”. Co więcej, „jedność zwycięża nad konfliktem” – postulował kardynał Turkson. Konflikt wokół dóbr w naszym społeczeństwie istnieje i nie można go ukrywać, ale nie wolno też pozwolić mu się usidlić. Rozwiązaniem nie jest ani odcięcie się od konfliktów, ani zatracanie się w nich. Jako lekarstwo, prelegent przypomniał słowa papieża Franciszka: „Ta droga polega na przyjęciu konflikt, rozwiązaniu go i przemienieniu w ogniwo łączące z nowym procesem. <<Błogosławieni, którzy wprowadzają pokój>>”. Według Ghańczyka dopiero wtedy nadajemy czasowi priorytet nad przestrzenią. „Budujemy dobro w perspektywie długoterminowej. Podobnie jak Kain i Abel cały czas mamy wolność wyboru. Możemy przemienić wzajemną zależność w konflikt i braterstwo.

Następnie kardynał Turkson wzywał do przyjęcia solidarności jako praktycznej formy dobra wspólnego. W tym względzie „społeczna wizja Kościoła oraz ambitne założenia europejskiego modelu społecznego układają się w harmonijną całość”. Purpurat pouczył ponadto, że wzrost gospodarczy nie może być celem samym w sobie, ale powinien służyć dobrostanowi społecznemu. „Wzrostu nie można osiągać kosztem ubogich”. Zauważył też, że obecnie powstały nowe formy wykluczenia, a drogowskazem dla Europejczyków mogą być „głoszone przez Kościół społeczne zasady solidarności, gratyfikacji i uniwersalnego przeznaczenia dóbr”. Działanie na rzecz ubogich jest w gruncie rzeczy opcją teologiczną, wynikającą z działań Boga w historii, zapisanych w Piśmie Świętym. „To Bóg pyta Kaina, gdzie jest jego brat. To Bóg słyszy wołania najuboższych”. Dlatego każdy człowiek jest wezwania do pomocy ubogim, zaczynając od spotkania z nimi. Oznacza to, że nie wystarczy samo wsparcie ekonomiczne, a opieką otoczeni powinni zostać – we współczesnym społeczeństwie – chociażby ludzie starsi, którzy są coraz częściej izolowani. „Kryzys społeczny w Europie to ubóstwo przejawiające się we wszelkich formach izolacji” – podkreślał kardynał Turkson.

„Obecnie braterstwo jeszcze bardziej niż kiedykolwiek jest sprawą globalną” – zwracał uwagę purpurat. Nauczanie Kościoła, że zamieszkujemy wspólny dom, którym jest cały świat, jest zobowiązaniem dla każdego człowieka, każdego chrześcijanina. Kardynał cytował tutaj św. Jana Chryzostoma: „Nie dzielić się własnymi dobrami z ubogimi to znaczy okradać ich i pozbawiać życia. Posiadane przez nas dobra nie są naszymi, ale ich dobrami”. Wyzwania stojące przed nami – mówił Ghańczyk – dotyczą także paraliżującej nieufności, lęku przed innymi, braku poczucia bezpieczeństwa. „To logika Kaina” – stwierdził, a jako alternatywę pokazał logikę daru i braterstwa, które mobilizuje do przemiany instytucji, organizacji i rodzin.

Podsumowując, kardynał Turkson określi społeczne nauczanie Kościoła jako „dar, który otwiera pogłębioną i twórczą rozmowę”, ponieważ „nauczanie to jest inspirowane autentyczną antropologią chrześcijańską i biblijną”. Nasza współpraca z Bogiem objawia się w rozwijaniu i dbałości o świat; w wnoszeniu „nowego życia w miejscach naznaczonych znęcaniem się, degradacją i śmiercią”. Ten projekt na rzecz przywrócenia człowieczeństwa postuluje także – mówił duchowny – papież Franciszek.

„Tak więc kiedy Kościół współodczuwa ból świata robi to po to, aby włączyć się w rozmowę i przynieść pocieszenie, jak zauważył papież Leon XIII: <<Trzeba jednak rzeczy widzieć tak, jakimi są, a stosownej ulgi w cierpieniach szukać, jak powiedzieliśmy, gdzie indziej>>” – zakończył swoje wystąpienie kardynał Peter Turkson.

Pytanie z publiczności dotyczyło wprowadzenia kobiet do procesów decyzyjnych Kościoła i roli w tej kwestii następnego synodu. Ghańczyk zauważył, że Kościół to nie tylko kardynałowie, a najbliższy synod o młodzieży – z dużym udziałem młodych ludzi – jest sygnałem ku temu, że włączanie świeckich już trwa.

OJCZYZNA EUROPEJSKA. ROLA POLSKI W EUROPIE

Wrz 22, 2018

Drugiego dnia XI Zjazdu Gnieźnieńskiego, o godzinie 9:30 rozpoczęła się w auli Instytutu Kultury Europejskiej dyskusja panelowa na temat: „Ojczyzna europejska. Rola Polski w Europie”. Wśród panelistów byli: prof. dr hab. Hanna Suchocka, prof. dr hab. Jerzy Buzek, dr Paweł Kowal oraz minister Konrad Szymański. Moderatorem debaty był dr Marek Kędzierski. W wypełnionej sali znajdowali się m.in. ks. abp Henryk Józef Muszyński oraz bp Jerzy Samiec.

KRYZYS MIGRACYJNY – KRYZYS UCHODŹCZY – KRYZYS SOLIDARNOŚCI?

Wrz 22, 2018

Drugi dzień XI Zjazdu Gnieźnieńskiego rozpoczęliśmy krótką modlitwą prowadzoną przez o. Marka Pieńkowskiego OP – kapelana katolickiego – poprzedzającą panel dyskusyjny pt. „Kryzys migracyjny – kryzys uchodźczy – kryzys solidarności?”. Spotkanie odbyło się w auli I LO im. Bolesława Chrobrego w Gnieźnie, a zaproszonymi gośćmi byli: ks. dr hab. Waldemar Cisło – Pomoc Kościołowi na Wschodzie, p. Agnieszka Kosowicz – Polskie Forum Migracyjne, dr hab. Marek Rymsza – doradca Prezydenta RP, oraz bp dr Krzysztof Zadarko – przewodniczący Rady ds. Migracji KEP. Spotkanie moderował dr Paweł Stachowiak.

Konferencja prasowa podsumowująca XI Zjazd Gnieźnieński

Wrz 23, 2018
Przed ostatni spotkaniem miała miejsce konferencja prasowa podsumowująca XI Zjazd Gnieźnieński. Wzięli w niej udział: Arcybiskup Wojciech Polak, Prymas Polski, Kardynał Peter Turkson – prefekt watykańskiej dykasterii ds. Integralnego Rozwoju Człowieka, włoski polityk i filozof Rocco Butiglione, przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego Zjazdu – Marta Titaniec oraz ks. Mirosław Tykfer opracowujący przesłanie XI Zjazdu Gnieźnieńskiego.